به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، طی گفتگوی خبری با کاظم طاهریان مجری پروژه "مطالعه سیمای پوشش گیاهی و جمع آوری رستنی‌های پارک ملی توران"، ضمن معرفی پروژه، به ‌بیان دستاوردها و چالش‌های موجود پرداختند.

طاهریان گفت: اندوختگاه‌ زیست کره توران شامل منطقه حفاظت‌شده توران، پناهگاه حیات وحش و پارک ملی توران در استان سمنان مطلوب‌ترین شکل حفاظت از تنوع زیستی در واحدهای اکولوژیک نمونه و حفظ جمعّیت‌های گونه‌های در معرض خطر انقراض یا گروه‌هایی از گونه‌های وابسته به یکدیگر از نظر اکولوژیک می‌باشند. پارک‌های ملی نیز نمونه‌ای برجسته از سیماهای زمین‌شناسی، بوم‌شناسی، جغرافیایی و چشم‌اندازها هستند که دارای اهمّیت ملی بوده و به‌منظور حفظ، نگهداری، حراست دائمی و بهره‌وری معنوی در شرایط طبیعی انتخاب می‌گردند. این گونه مناطق علاوه بر ارائه یک سری از جذابیت‌های طبیعی، فراهم کننده بانک ژن‌های طیف وسیعی از تیپ‌های گیاهی، جانوران و سایر ارگانیسم‌ها به ‌شمار می‌روند. هر ذخیره‌گاه، زیستگاه شمار زیادی از گونه‌های گیاهی و جانوری از جوامع طبیعی را که معرف نواحی طبیعی هستند تحت حمایت دارند. این‌گونه‌ها، منابع ژنتیکی هستند که نیازهای آتی ما را برآورده می‌کنند و اکوسیستم‌های طبیعی دست نخورده نیز به‌عنوان ملاکی برای مطالعه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

وی در ادامه بیان کرد: بنابراین در آشفتگی‌های پرتلاطم امروزی که دخالت‌ها و فعّالیت‌های تخریبی روز به ‌روز در حال افزایش است، باید به ‌دنبال جزیره‌هایی امن برای نجات تنوع زیستی بوده و چنین مناطقی را همچون جزایر امید برای تداوم حیات در شرایط طبیعی، مورد حفاظت و حمایت قرار گیرند. مطالعه فلورستیکی و کورولوژیکی رویشگاه‌های این گونه مناطق، یکی از مؤثرترین روش‌ها جهت شناخت ظرفیت‌ها و نیز مدیریت و حفاظت از ذخایر توارثی زیستمندان و تنوع زیستی موجود می‌باشد و می‌تواند اطلاعات و نتایج بنیادی و ارزشمندی برای درک ویژگی‌های طبیعی در مدیریت منابع طبیعی به‌دست دهد و به‌ویژه در خصوص عرصه‌های حفاظت‌شده مفید واقع گردد. با توجه به اهمّیت موضوع در این بررسی پارک ملی توران واقع در مرکز منطقه حفاظت‌شده توران و جنوب شهر بیارجمند از توابع شهرستان شاهرود (استان سمنان) با مساحت حدود 101073 هکتار مورد مطالعه فلورستیکی قرار گرفت.

طاهریان، چالش‌های موجود را این‌چنین عنوان کرد:

1- عدم اطلاع از شناخت قابلیت و توان اکولوژی عرصه‌های منابع طبیعی به‌ویژه مناطق حفاظت‌شده.

2-عدم اطلاع دقیق از ظرفیت ها و پراکنش گونه‌های گیاهی به‌عنوان اولین سطح تغذیه‌ای در زنجیره شبکه غذایی به‌عنوان تأمین کننده نیازهای زیستی گونه‌های حیات وحش در محدوده پارک.

3- عدم دسترسی به اطلاعات فلورستیکی و کورولوژیکی شامل گونه‌های غالب، اندمیک، در معرض تهدید، کاربرد و... در پارک.

وی همچنین دستاوردهای این پروژه را برشمرد:

1- تعیین ایستگاه‌های نمونه برداری در محدوده پارک متناسب با مساحت، توپوگرافی، تنوع جمعیتی و... و تهیه نقشه‌های مدل رقوم ارتفاعی، طبقات ارتفاعی، توپوگرافی، شیب، جهت شیب، پوشش گیاهی، خاک‌شناسی، زمین شناسی و... و تلفیق نقشه‌ها و تعیین تعداد 35 ایستگاه نمونه‌برداری.

‌2- نمونه‌برداری برای هر گونه گیاهی از 3 ایستگاه در فصول مختلف سال‌های 1395 و 1396.

3- جمع آوری تعداد 499 نمونه گیاهی و تشخیص 288 گونه مربوط به 194 جنس از 49 تیره گیاهی.

4- بیشترین فراوانی تیره‌های گیاهی به ‌ترتیب مربوط به تیره‌های کاسنی، اسفناجیان و شب‌بو با 12.5، 12.1 و 11.1 درصد و بیشترین فراوانی جنس‌های گیاهی به ‌ترتیب مربوط به جنس گون و علف شور با 4.2 و 3.1 درصد.

5- بیشترین فرم رویشی به‌ترتیب مربوط به گونه‌های علفی پهن برگ و بوته‌ای‌ها با 48.3 و 30.2 درصد. از نظر ویژگی رویشگاهی و اکوسیستم، بیشترین درصد نمونه‌های جمع‌آوری شده از مناطق استپی (88.8 درصد)، با خصوصیات توپوگرافی مناطق کوهستانی(33.4 درصد) و خاک‌های صخره‌ای (28.6درصد).

6- از نظر وضعیت تهدید 283 گونه (98.3 درصد) کم‌خطر، 3 گونه دارای اطلاعات ناکافی (1.04 درصد) و یک گونه در معرض خطر انقراض (0.35 درصد) و یک گونه به‌عنوان تاکسون آسیب‌پذیر (0.35 درصد). بیشترین مصرف این‌گونه‌ها با 87.8 درصد مربوط به کاربرد علوفه‌ای می‌باشند.

مجری این پروژه پیشنهاداتی نیز ارائه کرد:

1- تدوین یک برنامه‌ریزی آموزشی منظم و تشکیل کلاس‌های آموزشی و ترویجی توسط مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان به‌منظور افزایش آگاهی بهره‌برداران منطقه حفاظت‌شده به‌ویژه بهره‌برداران حاشیه پارک ملی توران.

2- آموزش محیط بانان منطقه به‌ویژه پارک ملی توران در خصوص اهمّیت گونه‌های گیاهی، گونه‌های در معرض خطر انقراض، گونه‌های آسیب‌پذیر، گونه‌های با خطر کمتر، گونه‌های با اطلاعات کم و...

3- تهیه اطلس رنگی گونه‌های پارک ملی توران به‌منظور شناخت بیشتر کارشناسان، دانشجویان و آحاد مردم از اهمیت پوشش گیاهی در رویشگاه‌های طبیعی و تقویت مقوله مهم حفظ و مراقبت از این گیاهان.

4- تهیه هندبوک گیاهان دارویی از پارک ملی توران با توجه به اهمیت گیاهان دارویی در تاریخ و فرهنگ بشری، ارزش دانش بومی در این حوزه و توجه بازدید کنندگان داخلی و خارجی به این مقوله مهم.

در انتهای گفتگو، طاهریان توضیحات تکمیلی خویش را بیان نمود:

نگهداری این تعداد نمونه گیاهی در هرباریوم موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست کشور می‌تواند به تکمیل مجموعه‌های مرجع نمونه‌های گیاهی، شناسایی و ارائه راهکارهای مناسب در خصوص حفاظت سایت‌های گیاهی در اکوسیستم‌های حساس و شکننده، شناخت بیشتر از زیستگاه زیستمندان پارک ملی توران و جلوگیری از تخریب آن، افزایش توانمندسازی و روزآمدی اطلاعات کارشناسان از طریق مطالعات مشترک با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، انجام مطالعات مشترک با کنوانسیون‌های زیست محیطی و سازمان‌های علمی بین المللی و... کمک قابل توجهی نماید.

جهت دریافت اخبار در کانال ایتای مرکز کلیک کنید

ارتفاعات ماجراد در شمال پارک

 گردنه چاه زردو  Rheum ribes ریواس

قوچ و میش در دهانه ماجراد

نمونه برداری گیاهی درشکستگی های چاه معدن

نحوه پرس و خشک کردن نمونه‌های گیاهی